_________________________________________________________________

જન્મ

ઇડર

અવસાન

17, એપ્રિલ, 1986, મુંબાઇ

કુટુમ્બ

પિતા – અંબાલાલજી દોલજીભાઇ મારવાડી

પત્ની – કમળાબાઇ કર્ણાટકી

અભ્યાસ

ગુજરાતી બે ચોપડી

જીવનઝરમર

પિતા નામી કલાકાર

બાળપણમાં જ સંગીત અને અભિનયની તાલીમ લીધી હતી

શરુઆતમં પિતા સાથે દેશી નાટક કમ્પનીમાં બાળ ભૂમિકાઓ ભજવી, ‘રાજા હરિશ્ચન્દ્ર’ નાટકમાં શુદ્ધ હિન્દીમાં કુંવરનો પાઠ અદા કર્યો હતો

પિતાના અવસાન બાદ ચીમનલાલ બકોરદાસની નાટક કમ્પનીમાં અને પછી નવીન દેશી નટક કમ્પનીમાં કામ કર્યું,

‘શારદા’ નામના નાટકમાં સ્ત્રી ભૂમિકા ભજવી – તે માટે સરોજિની નાયડુએ તેમને ઈનામ આપ્યું હતું

ન્યુ આલ્ફ્રેડ કમ્પનીમાં કાનપુર, લખનૌ, બરેલી, બનારસ વિ. જગ્યાઓએ હિન્દી અને ઉર્દૂમાં નાટકો કર્યા

શારદા વિજય નાટક કમ્પની, મુંબાઈ ગુજરાતી નાટક કમ્પની, શ્રી દેશી નાટક ક મ્પની માં ઘણા ગુજરાતી અને હિન્દી નાટકો કર્યા

છેવટે પોતાની ‘દેશોદય નાટક કમ્પની’ સ્થાપી, જેમાં તેમના નાના ભાઇ અમૃતલાલ અને ઘણા નામી કલાકારો અને વિખ્યાત અભિનેત્રીઓ પણ જોડાયાં.

આ કમ્પનીનું ‘વીરપસલી’ નાટક વડોદરા અને મુંબાઇમાં સળંગ 350 નાઇટ ભજવાયું હતું.

‘સાંભરરાજ’ નાટકની પાંચ રૂપિયાની ટિકીટના 100 રૂ. ભાવ મળતો હતો.

મુંબાઇમાં તેમના નામ માત્રથી લોકો નાટક જોવા આવતા હતા.

દિગ્દર્શન અને ખલનાયકી પણ કર્યાં હતાં.

‘પૃથ્વીરાજ – સંયુક્તા’ નાટકમાં સ્ટેજ પર સાચો ઘોડો લઇ આવ્યા હતા.

આઝાદી પહેલાંના જમાનામાં જૂના ગુજરાતી ચલચિત્રોમાં પણ કામ કર્યું હતું.

તેઓ નૃત્ય પણ જાણતા હતા.

જીવનમાં અનેક ચડતી- પડતી જોઇ હતી, છેલ્લે ગુજરાતી ચલચિત્રોમાં આર્થિક મુશ્કેલીઓના કારણે નાની નાની ભૂમિકાઓ પણ કરવી પડી હતી.

સન્માન

ગુજરાત રાજ્ય તરફથી ગુજરાતી રંગભૂમિ શતાબ્દી વર્ષની ઉજવણીમાં સન્માન અને માસિક બસો રૂ. નું પેન્શન

#  દોહા

#  સોના વાટકડી રે

#  અન્ય લોકગીત

#  સાંભળો

__________________________________________

નામ

હેમુભા નાનભા ગઢવી

ઉપનામ/ વિશેષણો

ગુજરાતી લોક્સગીતનું નાક, લોકસંગીતનો પાણતિયો, રખોપિયો, અષાઢી ગાયક, ગહેકતો મોરલો.

જન્મ

04-09-1929 , ઢાંકળિયા (સાયલા)

અવસાન

20-8-1965

અભ્યાસ 

શાળાંત (ફાઇનલ) પાસ

કુટુંબ   

માતા -  બાલુભા; પિતા-  નાનભા ; પત્ની -  હરિબા

પ્રવૃતિ 

ગાયક, અભિનય ( નાટ્યકાર ).

જીવનઝરમર

• 1955 - આકાશવાણી કેન્દ્રમા તાનપુરા આર્ટિસ્ટ તરીકે જોડાયા 
• 1955 - 1965  -  રેડિયો પરથી લોકસંગીતને ગુંજતુ કર્યુ
• 1962-1963  - કોલંમ્બિયા કંપનીએ તેમની 78 સ્પીકની રેકર્ડ  ‘સોની હલામણ મે ઉજળી’ બહાર પાડી હતી
• એચ.એમ.વી. એ અમે મહિયારા રે, શિવાજીનું હાલરડું, મોરબીની વાણિયણ વગેરે ગીતો ની રેકર્ડ રજુ કરી હતી જે ગીતો આજેય યાદગાર છે
• આકાશવાણી રાજકોટ આજે જે કંઇ છે એમાં સૌથી વધુ પ્રદાન  હેમુભાઇ નું છે.
• સૌરાષ્ટની લોકકલાની વાત આવે ત્યારે ત્યારે આપણા લોકગાયકો યાદ આવ્યા વિના ન રહે અને આવા લોકગાયકો માં કસુંબલ કંઠના માલિક હેમુભાઇનો જોટો ન મળે
• કંઠની મીઠાસ અને હલક બેજોડ હતાં
• રંગભૂમિ ના પણ ઉમદા કલાકાર પણ હતાં; સત્યવાદી રાજા હરિચંન્દ્ર અને પૃથ્વીરાજ ચૌહાણ જેવા યાદગાર નાટકો કરેલાં છે.
• આકાશવાણી માટે 1965, 20મી ઓગસ્ટે પડધરી ખાતે રાસડાઓનું રેકોર્ડિંગ  કરતાં હેમરેજ થયું ને તેઓ ઢળી પડ્યા હતા. લોકસંગીતનો જીવ આકાશવાણીનો તારલો હંમેશને માટે આકાશવાણી બની ગયો.

                 રાજકોટનું હેમુ ગઢવી નાટ્યગૃહ   
              
સન્માન

• રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણનના હસ્તે શ્રેષ્ઠ લોકસંગીતનો પુરસ્કાર 
• ગુજરાત સરકારનો ગૌરવ પુરસ્કાર-મરણોતર-લોકગાયક
• ‘કસુંબીનો રંગ’ ગુજરાતી ચલચિત્રના શ્રેષ્ઠ પાશ્ર્વ ગાયક.
• રાજકોટ મ્યુ. કોર્પોરેશને રાજકોટમા જાહેરમાર્ગને ‘હેમુગઢવી’ માર્ગ નામ આપ્યું છે.
• 11-08-1998 ના રોજ રાજકોટ મ્યુ. કોર્પો. દ્વારા બાંધવામાં આવેલ  અધ્યતન ઓડીટોરિયમને ‘હેમુ ગઢવી’ નામ આપવામાં આવ્યું છે.